فردا

آدام گوده*

"اسلام جهانی شده: جستجوی امت نو. مولف: الیویه روا. نیویورک: انتشارات دانشگاه کلمبیا. ۲۰۰۴. ۳۴۹صفحه."(۱)

 اولیویه روا بر اساس طرحی که در کتاب گذشته ی خود، "شکست اسلام سیاسی"(2) ریخته این بار در کتاب "اسلام جهانی شده" توجه خود را به گسترش نو بنیادگرایی معطوف می کند که یک نهضت رادیکال تازه است. سازمان های تروریستی مشهوری همچون القاعده و جماعت الاسلامی در این نهضت جای می گیرند. غالبا هنگام اشاره به این گروه ها از لقب "اسلام گرا"(3) استفاده می شود اما  الیویه روا برآن است که نوبنیادگرایی و اسلام گرایی به دلایل چندی با هم متفاوتند.

[جفری گلدبرگ...ادامه]به دنبال طهارت(Purity) و احساس برتری(Superiority)، نوبت به عدم مدارا(Intolerance ) می رسد. شورش هایی را به یاد بیاورید که مسلمانان شمال نیجریه در نوامبر 2002 میلادی به راه انداختند. علت، توهین نصفه و نیمه ی یک روزنامه در لاگوس به [حضرت]محمد بود. دقت کنید که شورش را اعضای القاعده راه نینداخته بودند. در این جریان بیشتر از دویست نفر کشته شدند و در میان آنها چند مسلمان نیز بود. این حادثه نشان می دهد که عدم تحمل و مدارای مسلمانان مختص به القاعده نیست و شایع تر از این حرف هاست

برنارد لوئیس به عنوان یکی از مهمترین اسلام شناسان و خاورمیانه شناسان جهان در این مصاحبه افکارش را در مورد عراق، "اسلام فاشیستی" و ریشه های تروریسم با ما در میان می گذارد. او همچنین دو سوء تفاهمی را که نسبت به اسلام وجود دارد تحلیل می کند.

 فارن پالیسی: به نظر شما بزرگترین سوء تفاهم در مورد اسلام چیست؟

"جهاد با دشمنی که نزدیکتان است بر جهاد با دشمن دورتر اولویت دارد...در تمام کشورهای اسلامی دشمنان زمام قدرت را به دست گرفته اند...دشمن فعلی حاکمان هستند."-محمد عبدالسلام فرج*.[فعال مصری که]به دلیل ارتباط با ترور انور سادات در سال 1980 میلادی محاکمه و به دار آویخته شد.(1)

 " جنبش های اسلامی رنگ ظفر را نخواهند دید....الا آنکه این جنبش ها پایگاهی اسلامی در قلب جهان عرب تشکیل دهند."-ایمن الظواهری.معاون بن لادن، سال 2001(2)

 "ما علاقه ای به ثبات در کشورهای ایران، عراق، سوریه، لبنان و حتی عربستان سعودی نداریم...مساله ی اصلی ثبات یا عدم ثبات نیست بلکه چگونگی بی ثبات کردن است. ما باید مقدمات انقلاب دموکراتیک را فراهم کنیم."-مایکل لدین.آمریکن انترپرایز اینستیتیوت***، 2002(3)

رهبر[عملیات]ترور سادات، مهمترین ایدئولوژگ بن لادن و مهمترین نو محافظه کار طرفدار اسرائیل در آمریکا، همگی، خواستار انجام تغییرات بسیار در خاورمیانه شده اند. با این حال، ایالات متحده، رژیم های عرب بر سرکار و نهادهای دینی سنتی در جهان تسنن، همگی، در علاقه به پرهیز از بی ثباتی و انقلاب با یکدیگر شریکند.

[ژیل کپل..ادامه] چنین اتفاقی را می توان در ترکیه دید. در آنجا حزب عدالت و توسعه که به تازگی قدرت را به دست گرفته، بنیان اسلام گرایی قرص و محکمی دارد. اما بخش زیادی از سکولارها نیز که از احزاب سکولار ترکیه ناامید شده اند طرفدار آن می باشند. هرچند که به دلیل ناامیدی از احزاب خود به این حزب رو آورده اند و تعلق خاطر دیگری به آن ندارند. البته این حزب تازه چندان گرایشی به اسلام گرایی ندارد و رهبران آن هرگونه تلاش برای وارد کردن شریعت به قانون را انکار کرده اند.

[ژیل کپل..ادامه]حمله ی روس ها به افغانستان در اواخر سال 1979 میلادی، فرصت خوبی بود تا فکر جوانان رادیکال جهان اسلام را از طرح [امام]خمینی، مبنی بر جنگ با غرب، منحرف کرده و به مبارزه با روس ها سرگرم نمود. برای مقامات آمریکایی، این حادثه فرصتی بود تا همان بلایی را که در ویتنام دچارش شده بودند بر سر روس ها بیاورند. طرحی که خیلی هم خوش قیمت بود: جهاد افغانی ها فقط 1.2 میلیارد دلار در سال هزینه داشت و تازه نصف این پول هم از جیب سعودی ها و شیخ نشین های خلیج [فارس] بیرون می آمد. یک نفر از سربازان آمریکایی نیز وارد کارزار نمی شد.

مهمترین چالش پیش روی ایالات متحده در حال حاضر، و در خاورمیانه ی که روز به روز بی ثبات تر می شود، درک این واقعیت است که شیعیان در منطقه قدرت گرفته اند. تهاجم ایالات متحده به عراق باعث قدرت گرفتن تدریجی شیعیان شد. فرآیندی که به این کشور محدود نمی شود. شیعیان، از لبنان تا [کشورهای حاشیه ی] خلیج فارس، و چه از طریق انتخابات مسالمت آمیز و چه با استفاده از درگیری های خونین، حضور خود را به رخ کشیده اند. مهمترین عناوین و اخبار سال 2006 میلادی با چیزهایی مانند این پر شده: با مقتدا صدر، روحانی تندرو، و ارتش مهدی اش در جنگ فرقه ای عراق؛ با حزب الله، که از نتایج جنگ تابستانی با اسرائیل جسارت به دست آورده و می خواهد نظام سیاسی شکننده ی لبنان را به چالش بکشد؛ و البته با لجبازی ایران با تقاضاهای بین المللی در مورد برنامه ی هسته ایش.

(ترجمه ی مقدمه ی کتاب جنگ بر سر ذهن مسلمانان/نوشته ی ژیل کپل

برای دیدن صفحه ی کتاب در سایت آمازون اینجا را کلیک کنید)

در دسامبر سال 2001 میلادی، یکی از برنامه ریزان اصلی حملات به نیویورک و واشنگتن، با انتشار یک بیانیه در اینترنت که به زبان عربی نوشته شده بود، حوادث یازده سپتامبر را از نظر سیاسی توجیه کرد. ایمن الظواهری- پزشک مصری، مهمترین ایدئولوگ القاعده و مرشد اسامه بن لادن- این بیانیه را، که عنوانش "جنگاوران تحت لوای پیامبر" بود، امضا کرده بود. این سند بسیار مهم دلایل حمله ی جهادیون اسلامی به ایالات متحده – "دشمن بسیار دور"- را توضیح می داد و فوایدی را که آنها از برپا کردن چنین آتشی به دنبالش بودند به اجمال بیان می کرد.

...جوانان فقیر ناراضی حاشیه شهرها، از تشکیل یک دولت اسلامی کاملا حمایت می کردند زیرا هر تحول اجتماعی بنیان کنی که امکان به حساب آوردن، احترام، تحصیل، شغل، خانه ی مناسب، و دیگر نیازهای اساسی انسان را برای آنها به همراه داشته باشد مطلوبشان بود. در میان این توده ی جوان و پرجمعیت خشمگین- که به یک میدان عضو گیری برای عناصر رادیکال تر اسلام گرایی تبدیل شده بود-گروه دیگری نیز وجود داشت که من نامش را "طبقه متوسط مذهبی" می نهم.

(توضیح: ابتدا می خواستم تمام فصل را بیاورم که دیدم متن به درازا می کشد و اینترنت چندان حوصله ی این درازنویسی ها را ندارد..بعد گفتم که به صورت پاورقی گاه گاه منتشرش کنم که باز هم دیدم چندان به صواب نیست..خلاصه..نتیجه چیزی شد که می بینید...البته بخش های نتیجه گیری را آورده ام...یعنی انتهای آن را..امیدوارم مفید باشد. در هر صورت کتاب احیای شیعه کتاب بسیار مهمی است. و خواندن آن مخصوصا برای سیاستمداران ایرانی از نان شب نیز واجب تر است. هر چند که مانند هر اثر مهم دیگر آرای قابل مناقشه هم دارد. اما اهمیت آن در اطلاعات دست اول یا تحلیل های رازآمیزی نیست که ارائه می کند. اهمیتش در توصیه ای است که به غرب می کند: اگر آمریکا و غرب همچنان به دنبال تداوم نفوذشان در خاورمیانه و کل جهان اسلام هستند باید راه و رسم رفتار با شیعیان را یاد بگیرند.)

در یک نگاه عمیق تر، احیای شیعه به معنای قرار و مداری میان دولت ها و جنبش های شیعی است بر سر این موضوع که [باید به هر نحو ممکن] از دستاوردهای عراق حفاظت کرد و آن ها را تحکیم و تقویت نمود. نه تنها شیعیان عراق، که شیعیان کل منطقه از جنگ عراق و نتایج آن سود کرده اند. البته احیای شیعه به معنای سر برآوردن شیعه گری افراطی (Pan-Shiism )نیست و معانی مختلفی دارد.